Hoofdstuk 6 boek ‘Werklozen in aktie’ de geschiedenis van de

Werklozen Belangen Vereniging Amsterdam, 1974-1992 /Amsterdam 1992

Bestek ‘81 en de reacties

Zoals we hiervoor al zagen, had van Agt beloofd dat de rege-ring in het voorjaar met bezuinigingsvoorstellen zou komen. In mei 1978 opende van Agt de aanval op de ambtenaren. Volgens de premier zouden die aanmerkelijk moeten inleveren. Dit leidde tot stakingen van ambtenaren op vrijdag 23 juni in verschil-lende grote steden. De maandag daarop, dus 26 juni, volgde een demonstratie waar 50.000 mensen aan deelnamen. Maar het mocht niet baten. Op 30 juni 1978 kwam de regering van Agt met bezuinigingsvoorstellen, de "Bestek 81" operatie. In "Bestek 81" trok het kabinet van Agt de door Duisenberg in de vorige regering ge‹ntroduceerde een procentsnorm verder door. Volgens "Bestek 81" mocht de collectieve lastendruk beslist niet verder stijgen, terwijl het financieringstekort terug moest. De regering achtte een "ombuigingsoperatie" van ca 10 miljard gulden nodig. Voor 6,5 miljard zou dit gevonden moeten worden in de sfeer van de sociale zekerheid, de gezondheidszorg en de ambtenarensalarissen. De resterende drie miljard moest komen uit "bijstellingen" in de rijksbegroting. De inkomens van de "niet-actieven" zouden met niet meer dan 1% per jaar mogen stijgen. Wel was er in "Bestek 81" nog sprake van een sterke inkomensnivellering; de koopkracht tot modaal wilde men hand-haven, inkomens daarboven moesten inleveren. Op dezelfde dag dat "Bestek 81" door de regering bekend werd gemaakt waren alle Werklozen Belangen Verenigingen op demon-stratieve wijze aanwezig bij het Ministerie van Sociale Za-ken.1 Nog geen drie uur na de bekendmaking van "Bestek 81" zat het landelijk hoofdbestuur van de WBV’s aan de tafel met staatssecretaris de Graaf van Sociale Zaken. De aktievoerders wezen erop, dat de Graaf enkele maanden eerder tijdens de bezetting van het ministerie had toegegeven, dat er aan de positie van werklozen veel moest verbeteren en dat de minima zouden worden ontzien. De vertegenwoordigers van de WBV’s konstateerden, dat nu "Bestek 81" op tafel lag, en dat er van de beloften van de staatssecretaris niets terecht was gekomen. De aktievoerders toonden aan, dat door de maatregelen ook de mensen met een minimuminkomen erop achteruit zouden gaan. De Graaf was het hier niet mee eens. Hij beweerde, dat de nota "een geheel van goede berichten was voor de werklozen". De aktievoerders reageerden door te zeggen, dat er in de nota niet een maatregel stond, die tot positieverbetering van de werklozen zou leiden. De aktiekrant konstateerde, dat het gesprek steeds ijziger werd, en dat de staatssecretaris aan het slot ervan moest toegeven, dat in "Bestek 81" geen maatre-gel werd aangekondigd, waardoor de rechtspositie van werklozen verbeterde.2 Op de demonstratieve bijeenkomst die na het gesprek plaats vond deden de gezamenlijke Werklozen Belangen Verenigingen een oproep uitgaan aan alle organisaties van "sociaal gesteunden" om gezamenlijk te overleggen over aktie-mogelijkheden tegen de regeringsvoorstellen. Wim Kok van de FNV noemde de nota van de regering "een pover stuk". Er zat volgens de FNV een belangrijke achilleshiel in de nota: de regering zei, te streven naar een daling van het aantal werklozen tot 150.000, door het terugdringen van de inflatie en verbetering van de bedrijfsrendementen. Maar volgens de FNV gaf de regering niet aan, hoe meer winst in meer werk kon worden omgezet. Zoals we hiervoor zagen, voerden de ambtenarenbonden al aktie nog voordat "Bestek 81" naar buiten was gekomen. De bonden wilden vervolgens eerst het overleg met minister Wiegel van Binnenlandse zaken, die over de arbeidsvoorwaarden van de ambtenaren ging afwachten, voor er verder aktie gevoerd zou gaan worden. Er waren echter ook andere reakties.

Een hete herfst

De bouwbonden en de Woningbouwverenigingen, verenigd in de Nationale Woningraad wezen op de rampzalige gevolgen voor de werkgelegenheid in de bouw. Organisaties in de gezondheidszorg noemden de regeringsplannen onaanvaardbaar. Ondertussen werd in veel plaatsen op initiatief van oa Werklozen Belangen Verenigingen gewerkt aan aktiecomit‚’s "handen af van de uitkeringen".

Een groot aantal jongerenorganisaties (het NVV-JC, het ANJV, de PvdA, PSP en PPR jongeren en de VVDM) besloten op donderdag 11 november in Den Haag een grote actiedag tegen de jeugdwerk-loosheid te organiseren. Men wilde daarbij het "Plan voor de Jeugdarbeid" aan de orde stellen, dat door vakbondsjongeren was opgesteld. In dat plan werden verschillende maatregelen genoemd, waardoor het aantal werkloze jongeren zou kunnen verminderen. En de ANIB, de Algemene Nederlandse Invaliden Bond, nam het initiatief tot het organiseren van een demon-stratie op 3 oktober in Den Haag. De WBVA werkte aktief mee aan de organisatie van de demonstratie. Er werd voor de aktie propaganda gemaakt en de WBVA organiseerde bussen naar Den Haag in samenwerking met de ANIB-afdeling in Amsterdam. Bij de ANIB aktie deed zich volgens de aktiekrant werklozen een opmerkelijke ontwikkeling voor. Het FNV stelde zich achter de demonstratie. De aktiekrant werklozen vond dit belangrijk, "omdat de verdediging van de positie van de werkers die uit het arbeidsproces gestoten zijn, in de vakbeweging thuis-hoort". Maar de krant konstateerde ook, dat dit de eerste keer was, dat de landelijke vakbeweging zich openlijk opstelde achter een actie-initiatief van een organisatie van "sociaal-gesteunden", waar ook niet-vakbondsleden deel van uitmaakten. De krant dacht, dat de vakbeweging langzaam maar zeker wat meer oog begon te krijgen voor de belangenbehartiging van deze groep.

In de krant stond een verslag van een door enkele honderden WAO-ers bezochte bijeenkomst op 26 september 1978. Herman Bode, lid van het FNV-bestuur, zei op die bijeenkomst, "dat de vakbeweging zich nogal laat met de uitkeringszaken was gaan bemoeien" en dat diskussies in de vakbeweging daarover veroor-zaakt werden "doordat allerlei maatschappelijke groeperingen zich voor die zaak steeds meer ingezet hebben". Bode noemde geen namen van organisaties, maar de aktiekrant werklozen wist het wel: "zelf weten we donders goed welke maatschappelijke groeperingen Bode bedoeld: de Werklozencomit‚’s, de ANIB, de organisaties van WAO-ers en de Werklozen Belangen Verenigingen als voortzetting van de Werklozencomit‚’s". Deze organisaties hadden volgens de krant veel resultaten geboekt bij akties, waarbij georganiseerden en ongeorganiseerden werden samenge-bracht. De aktiekrant bracht nog steeds een strijdbare taal naar voren, al werd de toon defensiever. (de eisen "geen werklozen naar de Bijstand en "verlenging van de WWV uitke-ring" is inmiddels overgegaan in de eis: "Handen af van de uitkering".) De strijdbaarheid kwam tot uiting toen de aktie-krant ageerde tegen een uitspraak van PvdA-kamerlid van den Doef, die op een WAO-bijeenkomst in Utrecht had gezegd, dat "sociaal gesteunden" niets konden doen, "omdat jullie toch niet kunnen staken". De aktiekrant werklozen was het daar niet mee eens. Voorlichtingsbijeenkomsten, demonstraties, gezamenlijk optreden tegen bedrijfsverenigingen vanuit het advieswerk, bezettingsacties, druk op gemeentebesturen, het had volgens de krant allemaal resultaten afgeworpen. Verschil-lende resultaten werden vervolgens nog eens opgesomd: een eigen bijdrage in het ziekenfonds en andere verslechteringen werden tegengehouden en er waren vele andere voorbeelden. Zoveel was uit de reakties op "Bestek 81" wel duidelijk gewor-den, vele aktiegroepen streefden naar een "hete herfst" om de regering van haar plannen af te houden. Behalve de bovenge-noemde bijeenkomsten waren er in het najaar van 1978 vele akties.

In Enschede vond op 30 september een enorme manifestatie/de-monstratie plaats, die werd georganiseerd door het comite "Twentse jongeren willen werk". De manifestatie, die een hoogtepunt was van vele akties die eraan vooraf gingen, werd georganiseerd vanuit het trefcentrum van de Werklozen Belangen Vereniging Enschede. De akties waren vooral bedoeld om te protesteren tegen de grote jeugdwerkloosheid in Twente. In Amsterdam vond een demonstratie plaats op 14 oktober 1978, waarbij alle amsterdamse politieke partijen behalve de VVD meededen. Daarnaast werden de pamfletten ondertekend door de WBVA, de ABOP, De Bouwbond NVV, de ASVA en de SRVU. Het motto van de demonstratie was: "Bestek ‘81 is slecht voor Amsterdam. En weer werden de gevolgen van het regeringsbeleid voor mensen met een minimuminkomen opgesomd en vraagtekens gezet bij de redenering: dat de aangekondigde bezuinigingsmaatregelen meer werkgelegenheid zouden betekenen.

De diskussie over "Bestek 81" in de Tweede kamer viel samen

met de algemene beschouwingen naar aanleiding van de miljoe-

nennota. Het CDA diende een groot aantal moties in, die de

bedoeling hadden, de scherpste kantjes van de bezuinigingen af

te slijpen. Zo verviel de ź 100,- eigen bijdrage in de ziekte-

kosten. De doelstellingen van het kabinet bleven echter recht

overeind: een maximaal financieringstekort van 5% van het

nationaal inkomen in 1981, stabilisatie van de lastendruk en

vermindering van de arbeidsinkomensquote van 1% per jaar.3

Geen centraal akkoord

Het verzet tegen het regeringsbeleid, ook vanuit de vakbewe-ging bleef echter na de algemene beschouwingen doorgaan. Er zouden weer stakingen komen. Ook nu weer zouden de pogingen een centraal akkoord te sluiten tussen werkgevers en werkne-mers mislukken. Het centrale overleg tussen werkgevers en werknemers liep al snel vast. De vakcentrales wilden, dat de nieuwe bouw-cao zou worden doorberekend in het minimumloon, de sociale uitkeringen en de ambtenarensalarissen. Na het misluk-ken van het centrale overleg kwamen de tegenstellingen tussen minister Wiegel en de ambtenarencentrales weer op tafel. De vertegenwoordigers van de ambtenarencentrales wezen een voorstel van de regering af, om de verhoging van salarissen met zes keer 0,5% tot 1981 te korten. Bovendien wilden ook de ambtenarenbonden dat de bouw-cao zou worden doorberekend in de salarissen. Minister Wiegel weigerde dat. Akties bij het openbaar vervoer en de posterijen werden aangekondigd. De eerste werkonderbrekingen vonden plaats op woensdag 6 decem-ber. In Rotterdam staakte het openbaar vervoer tien uur. Een stiptheidsaktie werd uitgevoerd door de medewerkers van het centrale postoverslagbedrijf bij de PTT. Later werd die aktie overgenomen door postbestellers in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. Ook op universiteiten waren er akties. Op donderdag 7 december bleven de trams en bussen tot het middaguur in de remise. In Rotterdam legde de stadsreiniging het werk neer. Op maandag elf december werden onderhandelingen over de arbeids-voorwaarden van de ambtenaren hervat, en hoewel Wiegel ver-klaarde, dat de bouw-cao niet zou worden doorberekend, werd er later toch een basis gevonden voor een eerste overeenstemming met de bonden.

Terwijl de onderhandelingen liepen, organiseerde de WBVA samen met de ANIB-afdeling Amsterdam, het WAO-comite en andere organisaties een manifestatie "Handen af van de sociale ver-worvenheden" in gebouw de Hoeksteen aan de Jan van Galen-straat. De bijeenkomst werd op 18 december gehouden.4 De manifestatie was bedoeld "als solidariteitsbijeenkomst ter ondersteuning van allen, die in de bedrijven en instellingen in aktie stonden voor loon, werk en voorzieningen". Maar de bijeenkomst was ook bedoeld als protest tegen de dreigende kortingen op de uitkeringen per 1 januari 1979. (Op die datum zouden alle uitkeringen met 3% omlaag gaan.)5 Op de manifesta-tie waar meer dan 400 mensen aan deelnamen, werd besloten te demonstreren op het FNV-congres dat diezelfde dag in Amster-dam werd gehouden. Grote groepen demonstranten trokken naar het congres om een beroep te doen op de solidariteit van de vakbeweging: "wij weten dat de verdediging van de sociale uitkeringen een zaak is van de gehele arbeidersbeweging, zonder onderscheid tussen werkenden en niet meer werkenden, waarbij met name de vakbeweging de mogelijkheden heeft om initiatieven te nemen als deze verworvenheden worden be-dreigd". Wij zijn van mening, dat de dreiging van de FNV aan de regering, dat aanvullende looneisen zullen worden gesteld als compensatie voor de korting op de uitkeringen, onvoldoende is omdat dit voor de kortingen van dit jaar geen enkele oplos-sing zal bieden. Geen enkele regering zal ongestraft de af-braak van de sociale verworvenheden kunnen doorzetten als werkenden en niet-werkenden tot aktie overgaan met steun van de FNV. Een aanval op de sociaal gesteunden is tevens een aanval op de werkenden. Daarom verzoeken wij u met klem alsnog die stappen te nemen om, in samenwerking met anderen, deze regering te dwingen de aanval op de sociale verworvenheden terug te nemen". Deze verklaring werd voorgelezen op het congres. Volgens de aktiekrant werklozen maakte de demonstra-tie enorme indruk op alle aanwezigen.

Ontwikkelingen voorjaar van 1979

Het Centraal Plan Bureau kwam in het voorjaar weer met haar ontboezemingen. In het Centraal Economisch Plan, dat in maart verscheen, werd zoals overigens altijd de nadruk gelegd op de hoogte van onze arbeidskosten, vergeleken met het buitenland. Volgens het CPB lagen de loonkosten 35% hoger. Het CPB gaf aan, dat er verdere verslechteringen in de ekonomische situa-tie op komst waren. Het ging daarbij vooral om hogere lonen en prijzen, achterblijvende kapitaalsinvesteringen en een nog steeds oplopend financieringstekort van de overheid. De bere-keningen van het CPB pasten dus volledig in het model, dat al eerder werd geschetst, en dat met haar uitgangspunten volledig op de lijn van de werkgevers zat. Ook in het jaarverslag van de Nederlandse Bank waren vergelijkbare geluiden te horen. In feite vervulden de top-economen weer de functie, die ze al hadden sinds de 1% operatie onder het kabinet den Uyl: het psychologisch voorbereiden van verdere bezuinigingen. De ongunstige prognoses waren voor het kabinet aanleiding met aanvullingen te komen op "Bestek 81", die werden vastgelegd in een voortgangsnota die in het voorjaar van 1979 verscheen. Nieuw in deze nota was het ontwikkelen van een zogenaamd "volumebeleid" met betrekking tot de uitkeringen. De omvang van het aantal uitkeringsgerechtigden moest worden verkleind en de weg terug naar werk moest worden vergemakkelijkt. In de praktijk kwam het erop neer, dat het toelatingsbeleid bij uitkeringen werd verscherpt; er werden allerlei drempels opgeworpen die het moeilijker moesten maken om voor een uitke-ring in aanmerking te komen. Zo werd in 1979 in de AAW een inkomenstoets ingevoerd. Tot die tijd was de AAW een volksver-zekering waar iedere nederlander die arbeidsongeschikt werd voor in aanmerking kwam. Na 1979 moest je om voor de AAW in aanmerking te komen in het jaar voorafgaande aan het jaar waarin je arbeidsongeschikt werd inkomen uit arbeid hebben gehad. We zullen zien, dat het "volumebeleid" vooral in 1980 desastreuze gevolgen had voor de rechten van WAO-ers en jonge-ren.

vele akties

De financieel ekonomische plannen in de voorjaarsnota hebben geleid tot vele protesten. Er waren oa stakingen bij metaalbe-drijven in april en mei. De Industriebonden streden voor arbeidstijdverkorting, om zo meer mensen aan het werk te krijgen, maar de werkgevers wilden niet meewerken. Verder bestond er verdeeldheid in de vakbonden zelf over de priori-teit van de atv. Andere bonden wilden alleen een uitbreiding van de Vervroegde Uittreding. Een hoogtepunt van aktievoeren tegen Bestek ‘81 en de voortgangsnota van het kabinet was de juni-maand. Het kabinet wilde het plan, te korten op de lonen van de "trendvolgers" niet laten varen. Er was oa een massale door de FNV georganiseerde demonstratie tegen de bezuinigings-plannen van de regering. In Utrecht demonstreerden op 19 juni 50.000 mensen tegen Bestek 81. Een paar dagen later was er een even massale demonstratie in Amsterdam.6 Vele groepen kwamen in deze tijd in opstand. Er waren massale betogingen van wel-zijnswerkers, vrouwen, jongeren, huurdersorganisaties, en er was een actieweek van het HBO. Op 26-5-1979 demonstreerden gehandicapten en arbeidsongeschikten in het hele land weer tegen de voorgenomen bezuinigingen op de sociale uitkeringen per 1 juli. Deze demonstratie was een initiatief van de ANIB. Uit het voorgaande blijkt, dat in het voorjaar van 1979 een veelheid van belangengroeperingen zich op lokaal en nationaal niveau ging verzetten tegen de gevolgen die het bezuinigings-beleid van de regering had. In het voorjaar van 1979 werd vanuit de CPN de initiatiefgroep "Bestek 81 moet van de baan" opgericht. Vanuit de initiatiefgroep werden pogingen onderno-men, de akties van al die verschillende groepen enigzins te co"rdineren, of althans te laten uitmonden in ‚‚n grote aktie tegen het bezuinigingsbeleid van de regering. In Utrecht hield dit initiatief een eerste beraad. Enkele honderden mensen uit actiecomit‚’s, vakbonden en andere belangenorganisaties werden uitgenodigd. Men overlegde met elkaar hoe de strijd tegen Bestek 81 zou kunnen worden gebundeld en versterkt.

Zo waren er 183 leden van het FNV-personeel, die zich achter

de akties stelden, maar een offici‰le vertegenwoordiging van

de FNV was er niet.7 Wel spraken de jongeren van het FNV-JC

zich op een congres uit voor deelname aan de akties van de

initiatiefgroep. De initiatief groep "Bestek 81 moet van de

baan" was bedoeld als een coalitie tussen vertegenwoordigers

van verschillende belangengroeperingen. Dus de groep richtte

zich niet alleen op de specifieke belangen van werklozen, al

deden vertegenwoordigers van werklozen belangen verenigingen

wel mee aan de akties en de beraden. Naast een landelijke

initiatiefgroep kwamen er allerlei plaatselijke anti-bestek

comite’s en waren er deelberaden van afzonderlijke belangen-

groepen. (oa van landelijke WAO-comite’s en er was een Lim-

burgse bijeenkomst).8

Op 23 juni werd door de initiatiefgroep een "landelijke mani-

festatie van eenheid en aktie" georganiseerd. Deze massale

demonstratie werd gehouden in Amsterdam, vier dagen na de

demonstratie van de FNV in Utrecht. De werklozen in Amsterdam

organiseerden in het kader van de aktiedag op 23 juni een

eigen aktie. Er werd een affiche uitgegeven, met een oproep

mee te doen aan de grote demonstratie; voorafgaande aan de

demonstratie was er een meeting van de WBVA bij een bedrijf

van Philips Duphar aan de Apollolaan.9

Akties tegen de OGEM

Werklozen Belangen Verenigingen uit Noord- en Zuid-Holland voerden in april 1979 verder aktie tegen minister Albeda en het bouwconcern OGEM. Eerst protesteerden enkele tientallen werklozen, delegaties van een aantal WBV’s uit de twee provin-cies, bij het woonhuis van Albeda tegen aantasting van de sociale rechten. Daarna voerden de werklozen een bezetting uit bij het gebouw van het OGEM-concern. Een kantoor werd enige uren bezet gehouden. De aktie werd gevoerd omdat de aktievoer-ders duidelijkheid wilden over de miljoenen overheidssteun, die het concern de afgelopen jaren had opgestreken, met name ging het daarbij om gelden, die bedoeld waren om de werkloos-heid te bestrijden. Men vond, dat men recht had op een verant-woording, omdat het juist de uitkeringsgerechtigden waren, die voor de werkloosheidsbestrijding hadden moeten inleveren. Het was dus een kwestie van: wat hebben jullie met onze centen gedaan?. Er vonden heftige diskussies plaats tussen de aktie-voerders en een secretaris van de Raad van Bestuur van het OGEM-concern.10 De OGEM gaf daarop een communiqu‚ uit, waarin werd gesteld, dat de OGEM geen gelden had ontvangen voor werkloosheidsbestrijding. Bovendien zou het personeelsbe-stand in 1978 zijn uitgebreid van 22.081 naar 22.521 mensen. De aktievoerders stelden daarop, dat de OGEM wel degelijk via de WIR en via transacties rond Nederhorst geld van de overheid kreeg, en dat weliswaar het totale personeelsbestand was uitgebreid, maar dat juist in Nederland het aantal personeels-leden was teruggelopen met 835 arbeidsplaatsen. De aktievoer-ders konstateerden, dat ze tegen een ongecontroleerde miljar-densteun aan grote ondernemers waren. Men wilde in feite afschaffing van allerlei subsidieregelingen, die alleen maar de kas van de concerns spekten, zonder dat er werkgelegenheid mee werd geschapen. Dergelijke subsidieregelingen leidden niet tot meer arbeidsplaatsen. "Het wordt tijd dat hier een eind aan wordt gemaakt".

Er waren in deze tijd vele lokale akties van Werklozen Belan-

gen Verenigingen. In Wageningen werd aktie gevoerd tegen de

uitzendbureau’s, net als in Amsterdam.11 In Eindhoven werkte

de WBV samen met het personeel van het arbeidsbureau aan het

voorkomen van dwangmaatregelen tegen werklozen.12 En in

Leiden werd het gebouw van de sociale dienst enige tijd bezet

13

een brand

In de zomer van 1979 werd het trefcentrum van de WBVA door brand verwoest.14 De schade die de amsterdamse belangenver-eniging door de brand had opgelopen was groot; er was een groot verlies aan apparatuur en documentatie. De vereniging had kort daarna echter weer de beschikking over een pand. Dit nieuwe pand was al voor de brand door de gemeente ter beschik-king gesteld. B en W van Amsterdam hadden in april 1979 al voorgesteld, de WBVA een jaarlijkse subsidie te verlenen van ź45.000,-. Met dit geld zou de vereniging het nieuwe pand kunnen betrekken aan de Geldersekade 101-103. Voor de inrich-ting van het nieuwe pand wilde de gemeente nog eens een eenma-lig bedrag van ź70.000,- beschikbaar stellen. Gekonstateerd werd, dat de WBVA op dat moment 1400 leden had.15 We moeten daarbij wel bedenken, dat er op dat moment nog geen 15.000 werklozen in Amsterdam waren. De WBVA bereikte dus in deze periode een organisatiegraad onder de amsterdamse werklozen van ongeveer 15%. Harry Kuijper was inmiddels als betaalde kracht in dienst van de WBVA getreden.

De aktiekrant werklozen konstateerde, dat het verkrijgen van de nieuwe huisvesting een grotere mogelijkheid bood om het werk van de belangenvereniging te verbeteren. "in het moderne gebouw, waar op het ogenblik druk wordt gewerkt aan de verbou-wing en inrichting, zal tevens het landelijk secretariaat van de Werklozen Belangen Verenigingen worden ondergebracht" Het secretariaat van het landelijk initiatief bestek 81 moet van de baan werd eveneens gevestigd in het gebouw van de WBVA op de Geldersekade. Het advieswerk werd meteen weer opgezet.16 De Amsterdamse belangenvereniging startte daarop een financi‰le steuncampagne onder het motto: "in de brand, uit de brand, met volle kracht tegen Bestek 81!"

Feestelijke opening

De feestelijke opening van het nieuwe gebouw op de Gelderseka-de was op 10 november 1979. Spreker tijdens de opening was Simon Korper, oud hoofdbestuurder van Eendracht maakt Macht, een werklozenorganisatie uit de dertiger jaren. Hij sprak over werklozenbelangenstrijd, tegen oorlogsdreiging en fascisme toen en nu.17 Bert Holvast, voorzitter van de WBVA, hield een toespraak over de akties van werklozenorganisaties die op dat moment gevoerd werden. Om drie uur was er een receptie en s’avonds was er een groot feest, met muziek van de groep "Drukwerk". Verder draaiden er videofilms over de akties van "vrouwen eisen werk", "stop de neutronenbom" en over de akti-viteiten van de vereniging.18 Bij de opening waren vertegen-woordigers van allerlei organisaties, zoals vakbondsafdelin-gen, jongerenorganisaties en sociale dienst aanwezig. Ook wethouder Kuipers was er.19 In de aktiekrant werklozen werd een uitgebreid programma voor de komende winter aangekondigd. Er werd weer een cursus socia-le verzekeringen opgezet, waarbij met name ingegaan werd op het ontslagrecht, passende arbeid, ziekte en arbeidsonge-schiktheid en mogelijkheden van protesten tegen strafkortin-gen. Bovendien was er op 14 november een ledenvergadering en organiseerde de WBV samen met het komitee "Vrouwen eisen werk" een aktie- en diskussieavond waar aan de orde gesteld zou worden, dat vrouwen recht hadden op betaalde arbeid buitens-huis en dat vrijwilligers de positie van beroepskrachten niet mochten verdringen. Verder was er op donderdagmiddag 15 novem-ber een diskussie over de relatie vakbeweging en werklozen. In hoeverre was het voor werklozen mogelijk en noodzakelijk lid te worden van een vakbond?. Wat konden de werklozen doen, om de opstelling van de diverse bonden tav het lidmaatschap te veranderen?

Een moeilijk jaar

Toch zouden er daarna in de loop van 1980 weinig aktiviteiten zijn. De offici‰le opening op 20 november was niet de afslui-ting van de verbouwing van het nieuwe pand. Er moest nog een heleboel gebeuren, om de ruimte bruikbaar te maken. Het feit, dat de WBVA na de brand een tijdje zonder gebouw had gezeten en het feit, dat de verbouwing van het nieuwe pand veel tijd kostte betekenden, dat er in 1980 weinig aktiviteiten werden gerealiseerd. Verder was er een gebrek aan continuiteit omdat de WBVA naast de projectleider Harrie Kuijpers geheel op vrijwilligers dreef. En juist onder die vrijwilligers manifes-teerde zich een groot verloop.20 De vereniging verloor door het gebrek aan aktiviteiten haar medewerkers en een gedeelte van haar bekendheid. Ook met het overleg op landelijk niveau ging het niet goed. Werklozen Belangen Verenigingen verdwenen, en het overleg lag op z’n gat. De Amsterdamse WBV had altijd een belangrijke rol gespeeld in de landelijke akties. Van daaruit werd de landelijke werklozenkrant uitgebracht, en werd meestentijds de administratie gevoerd. En juist in Amsterdam waren er problemen, zoals we zagen. Het advieswerk van de vereniging kwam op een laag pitje te staan. Er werd nauwelijks meer bekendheid gegeven aan het bestaan van de vereniging, laat staan aan het bestaan van een adviesbureau. Er kwamen ook nog maar weinig verzoeken binnen voor bijvoorbeeld lezingen, praatjes, deelname aan fora, etc. Ook ging de vereniging praktisch niet meer in op verzoeken tot medewerking aan radio en TV-programma’s. De landelijke WBV stortte volledig ineen; de werklozenaktiekrant verscheen voor het laatst in november 1980 21 Toch zouden er in de winter van 1980 nog enkele landelijke akties worden opgezet. In het volgende hoofdstuk zal ik daar nader op ingaan.

_